Cuma, Mayıs 27, 2005

Türkiye’de Internet Kullanıcılarının Kişiselleştirme Haritaları

“Kişiselleştirme” hikayesini daha önce mutlaka duymuşsunuzdur. Internet’in hayatımıza hızla kattığı bir kavram “kişiselleştirme”. Son 5 yıldır sürekli bundan bahsediyoruz. Durup ne kadar kullanılıyor ve bize neler kazandırıyor diye düşündünüz mü?

“Kişiselleştirme” bize internet zamanında çok şeyler kazandıracaktı. Bize özel reklamlar, hizmetler, ürünler ve daha birçoğu bu sihirli kavram ile gelecekti. Peki gerçekten bu kadar büyülü bir etki yaptı mı? Neler kişiselleştiriliyor? Ne kadar kişiselleştiriliyor? Ve tabi tüm bunların sonuçları neler oluyor? Şimdiye kadar bu konu üzerine yurtdışında epey bir araştırma yapılmış Kişiselleştirme ve müşteri memnuniyeti hakkında positif ilişkiler bulunmuş. Ancak kişiselleştirme konusunda hala bazı soru işaretleri yok değil.

Türkiye’deki internet kullanıcıları ile yapılmış ve yakın bir zamanda Sorbonne Üniversite’sinde Master projesi olarak sunulacak tez bize çok ilginç sonuçlar ortaya koyuyor. Kişiselleştirme ve demografik özellikleri kıyaslıyan bu çalışma erkekler ile kadınların kişiselleştirme haritasının yanı sıra, eğitimi, medeni durum, yaş gibi diğer değişkenleri de kişiselleştirmeyi etkileyen faktörler olarak inceliyor. Şimdi ntvmsnbc.com sitesinde yanda yer alan kategorilerin hangisini kadınlar hangisini erkekler daha çok seçiyor bunu aşağıdaki haritadan okumak mümkün.

Grafik 1: Kadın ve erkeklerin seçtikleri kategori haritası

Grafiğin büyütülmüş hali için tıklayın

Harita iki eksenden oluşuyor. Yatay eksen erkekleri, dikey eksen kadınların seçtikleri kategorilerin yüzdesini gösteriyor. Yatay eksen ve dikey eksen birbirlerini ortalama noktalarında kesiyor. Erkeklerin toplam 18 kategoriden % 48 ‘ni kişiselleştirdikleri kadınların ise % 50’sini kişiselleştirdikleri görülüyor. Diğer bir ifade ile kendilerine seçmeleri için sunulan 18 kategoriden ortalama olarak kadınlar 9, erkekler 8,5 kategoriyi kişiselleştiriyorlar.

Harita toplam 4 bölgeden oluşuyor. I’nci bölge sol üst köşede yer alıyor. Kadınların ortalama olarak seçtikleri kategorilerin üstünde, erkeklerin ortalamalarının ise altında yer alan kategorileri gösteriyor. Yani kadınların ilgilerinin erkeklerden daha fazla olduğu bir bölge. Kadınları erkeklerden ayıran kategoriler burada yer alıyor. III’ncü bölge ise bu anlatılanların tam tersi olarak erkeklerin kadınlardan farklı olarak seçtikleri kategorileri bizlere gösteriyor. Erkeklerin seçtikleri onlara özel kategoriler olarak III’ncü bölgeyi incelemek mümkün. Geriye kalan II ve IV kısım erkek ve kadınların ortak bölgelerini gösteriyor. II’nci bölge kadın ver erkeklerin ortak olarak ortalamalarının üzerinde yer alan kategorileri, IV’ncü bölge ise ortak olarak daha az ilgi çeken kategorileri harita üzerinde gösteriyor. Aşağıdaki tablo haritayı bize daha kolay okumamızı sağlayabilir.

Tablo 1 : Kadın ve erkeklerin seçtikleri kategoriler


Kadınların erkeklerden farklı olarak seçtikleri kategorileri haritadan inceleyelim. Unutmadan bu kategoriler her iki cinsiyetinde kendilerine kategori seçme fırsatı verildiğinde seçtikleri kategorileri gösteriyor. Çalışma seçtikleri kategorilerin ne kadar okunduğunu ise bir sonraki aşamada inceliyor. Kadınlar erkeklerden farklı olarak Sinema & Tiyatro, Kitap, Yaşam, Sağlık, Magazin, Kültür & Sanat kategorilerini kişiselleştiriyorlar. Erkekler ise kadınlardan farklı olarak 3 kategoriyi seçiyor. Para Piyasası, Teknoloji ve Spor. Spor kategorisi diğerlerinden farklı olarak uçta yer alarak açık bir farklılık sergiliyor. II bölgeyi, ortak olarak ortalamaların üzerinde olan kategorileri inceleyecek olursak Türkiye gündemi her iki cinsiyetinde açık ara en fazla kişiselleştirilen bölüm oluyor. Dünya, ekonomi, MP3 ve müzik kategoriside diğer ortak kategoriler. IV bölge de yer alan yazarlar, televizyon programları, internet adresleri, elektronik ticaret ve hukuk kategorileri kadınların ve erkeklerin daha az seçtikleri olarak karşımıza çıkıyor. Elektronik ticaret kategorisinin erkeklerin % 44 ü, kadınların % 27 si ile en az seçilen bir kategori olması ilgi çeken diğer bir nokta. Çalışmanın diğer bir ilginç bir bölümü ise evli erkekler ve evli kadınların seçtikleri kategorileri gösterdiği harita. Evli kadınlar yukardaki istatistiklerden farklı olarak Para Piyasasını daha fazla seçiyorlar ve para piyasası ortak bölgeye doğru kayıyor. Bunun yanı sıra Müzik ve MP3 kategorisi ortak ilgi alanından çıkarak, IV’ncü bölgeye yani her ikisininde daha az ilgilendikleri kategoriler kısmına giriyor. Diğer bir farklılık ise evli kadınlar Sinema ve Tiyatro kategorisini daha az seçiyorlar, Sağlık kategorisi ise daha fazla seçiliyor. Her iki kategoride I’nci bölgede yer almaya devam ediyor ancak aralarındaki sıralama değişiyor.

Erkek ve kadınlar dışında incelenen diğer bir demografik değişken ise medeni durum. Evliler ile bekarların kişiselleştirdikleri kategorilerde bize çok şey anlatıyor. Grafik 2 bize yukardaki harita için anlatılanların ışığında incelenebilir. Evliler ve bekarların kişiselleştirdikleri kategoriler harita üzerinde görüldüğü gibi kadınlar ve erkeklerdeki gibi dağınık değil. Aralarında ilişki daha fazla.

Grafik 2 : Evli ve bekarların seçtikleri kategorler haritası

Grafiğin büyütülmüş hali için tıklayın

Bekarların evlilerden farklı olarak kişiselleştirdikleri kategoriler Kitap, Müzik & MP3 ve Sinema & tiyatro. Evliler ise sağlık ve para piyasası kategorilerini bekarlardan farklı olarak seçiyorlar. II’nci ve IV’ncü bölgeleri inceleyerek ortak olarak seçilen ve ilgi alanlarının dışında olan diğer kategorileri de görmek mümkün. Evli ve bekar olmak yaş ile yakından ilgili olduğu için seçilen kategorilerin bunlarla bağlantısı olduğu düşünülebilir. Evliler ortlama 8,9 kategoriyi, bekarlar 8,6, boşanmış ve dullar 7,7 kategoriyi kişiselleştiriyorlar. (Toplam 18 kategori arasından seçim yaptıklarını hatırlatalım) Boşanmış olanlar evli ve bekarlardan farklı olarak hukuk kategorisini daha yüksek bir sıralamada seçiyorlar.

Çalışmanın diğer bir kısmında, araştırmaya katılanlar yaş gruplarına göre ayırarak ortalama olarak kişiselleştirdikleri kategorilere göre grafiğe yansıyor. Grafik 3’ü inceleyecek olursak yaş arttıkça ortalama olarak kişiselleştirilen kategori sayısı azalıyor. Eğitim durumlarına göre ise eğitim seviyesi arttıkça kişiselleştirilen kategori saysısı artmakta.

Grafik 3: Yaş ve Eğitime göre kişiselleştirme ortalamaları

Grafiğin büyütülmüş hali için tıklayın

Çalışma diğer istatistiklerle devam ediyor. Bu yazıya sadece çok ilginç olanları koyabildim. Özetle kadınlar ve erkekler arasında kişiselleştirdikleri kategoriler arasında bir ilişki yok, ancak evliler ile bekarlar arasında bu kadar açık bir ilişkisizlik yok. Bunun yanı sıra okuyucular yaşlandıkça kişiselleştirdikleri ortalama kategori sayısı azalıyor. Eğitim durumlarına göre’de eğitim seviyesi arttıkça kişiselleştirme artıyor.

Bu çalışmanın sonucu Türkiye’de internet kullananları çok yakından incelediği için ilgi çekici geldi. Internet üzerinde pazarlama yapanların, internet içeriği ve elektronik ticaret ile uğraşanların yakından ilgileneceklerini düşünüyorum.

Hiç yorum yok: